Groen gas

Veelgestelde vragen en antwoorden

Wat is groen gas?

Groen gas wordt de duurzame variant van aardgas genoemd. Het verschil zit in waarvan en hoe gemaakt wordt. Het wordt gemaakt door vergisting van organische reststromen zoals mest, plantaardig afval en over-de-datum producten uit de supermarkt. 

Waarom is groen gas belangrijk?

Als duurzame variant van aardgas, kan groen gas een belangrijke rol spelen in de verduurzaming van de gebouwde omgeving, industrie en zwaar transport. 

Wat zijn reststromen?

Reststromen kan je zien als een soort afval. Maar door er groen gas van te maken, kan je het afval weer waarde geven. Dit noem je circulariteit. Voorbeelden van reststromen zijn mest, plantaardig afval en over-de-datum producten uit de supermarkt.  

De reststromen die gebruikt mogen worden voor de productie van groen gas, moeten aan strikte eisen voldoen. De eisen komen uit de Europese en Nederlandse wet. Dit wordt streng gecontroleerd door het bevoegd gezag en de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit. De reststromen die gebruikt mogen worden, vindt u in de ‘positieve lijst’

Wat is vergisting?

De reststromen worden door middel van ‘vergisting’ omgezet in onder andere het gas methaan (CH₄). Bij vergisting eten bacteriën de reststromen op en maken daarbij biogas. Vergisting wordt bij het maken van veel producten toegepast, bijvoorbeeld bij het brouwen van bier. De combinatie van mest met andere reststromen wordt ‘covergisting’ genoemd. 

Wat ontstaat er na vergisting?

Het hoofdproduct, biogas, bestaat voor het grootste deel uit methaan (CH ₄) en CO₂. Het biogas wordt gezuiverd totdat groen gas overblijft dat kwalitatief precies gelijk is aan aardgas. Dat gas kan dan in het aardgasnet worden ingebracht. Daarnaast kunnen er biobrandstoffen van worden gemaakt, voor het transport. 

Daarnaast ontstaat ook digestaat, een product dat overblijft als het gas gevormd is. Dit digestaat bevat waardevolle mineralen die gebruikt kunnen worden in de landbouw. Als laatste blijft CO₂ over, dat hergebruikt kan worden voor bijvoorbeeld koelingen of in de regionale glastuinbouw. 

Is een groen gasinstallatie hetzelfde als een biomassacentrale?

Nee. In een biomassacentrale worden houtsnippers verbrand voor de productie van warmte en in sommige gevallen elektriciteit. In een groen gasinstallatie worden organische reststromen zoals mest, plantaardig afval, en over-de-datumproducten vergist voor de productie van groen gas. Er worden geen houtsnippers gebruikt; deze zijn niet geschikt voor vergisting.

Wat is de status van groen gas op GZI Next?

Het doel om op het GZI Next terrein groen gas te maken, komt dichterbij. ENGIE, Shell en EBN zijn een project gestart om groen gas op GZI Next te gaan maken. Het project heet ‘North Star’. In 2020 en het begin van 2021 hebben zij een haalbaarheidsonderzoek gedaan. Belangrijkste vraag uit het onderzoek is of het project in economische, technische en in maatschappelijke zin haalbaar is. Op basis van deze eerste verkenning hebben de North Star partners besloten door te gaan naar de volgende fase in het project: de ontwerpfase. Hierin werken zij het project verder uit. In deze fase zit het project nu. 

Wat is een haalbaarheidsonderzoek?

Het ontwikkelen van een project kent meerdere stappen en neemt jaren in beslag. De eerste stap is het doen van een onderzoek naar de kansen of het project kan slagen. In zo’n onderzoek brengen partners verschillende aspecten in kaart. Bijvoorbeeld de economische aspecten: is het een verstandige investering? Daarnaast kijken zij naar de technische aspecten en of het project past in de omgeving. Kan de overlast voor de omgeving beperkt blijven en past het in de lokale ambities? Het haalbaarheidsonderzoek is een tussenstand. Het onderzoek is vooral bedoeld voor besluitvorming door de betrokken partners. De eerste uitkomsten leiden tot verdere uitwerking van het project.  

Waar gaat het project over?

Het project gaat om de ontwikkeling van een groen gasinstallatie (de fabriek) die maximaal 39 miljoen nm3 groen gas per jaar maakt. Ter vergelijking: de gaszuiveringsinstallatie van de NAM en EBN maakte in het verleden 9 miljoen nm3 methaan per dag. Qua reststromen, het afval waar groen gas van gemaakt kan worden, kijken ze naar een combinatie van ongeveer 70% mest en 30% organische reststromen. In totaal wordt naar verwachting 662.500 ton aan reststromen gebruikt. De hoeveelheid en combinatie kan nog wijzigen tijdens de ontwerpfase. Dit hangt ook af van de ontwikkeling van de markt in reststromen en wet- en regelgeving. 

Tekening groen gas installatie
Een impressie van de beoogde groen gasinstallatie

Wat betekent het project voor vrachtverkeer? 

Het maken van groen gas leidt tot een toename van het vrachtverkeer naar de groen gasinstallatie. De reststromen en het digestaat worden namelijk vervoerd met vrachtwagens. De verwachting is dat er ongeveer 100-200 extra ritten per dag zullen komen als de installatie operationeel is. Dat is volgens de huidige inzichten ongeveer 1-2% van de huidige vervoersbewegingen in de omgeving.  

De overlast van de toegenomen vrachtritten op de omgeving willen de projectpartners zoveel mogelijk beperken. Daarom hebben zij het toonaangevende ingenieursbureau Royal HaskoningDHV gevraagd om hier onderzoek naar te doen. In het onderzoek kijken zij naar de verkeersdoorstroming, verkeersroutes en verkeersveiligheid. Zij brengen mogelijke sluiproutes in kaart en bedenken maatregelen om te voorkomen dat de vrachtwagens deze routes nemen. De resultaten van het onderzoek nemen de projectpartners mee in de verdere ontwikkeling van het project.  

Daarnaast brengen zij de resultaten ook in bij het traject MM Bereikbaar. Dit is een initiatief van de gemeente Emmen en de provincie Drenthe voor de aanpassing van de weg Emmen – Klazienaveen (N862) en de Rondweg (N391). De projectpartners onderzoeken ook of het digestaat te verwerken is tot een compact(er) product, waarmee ook de vrachtbewegingen lager uitkomen

Ruik je dat er een groen gasinstallatie staat? 

Hedendaagse installaties maken gebruik van moderne technieken en veroorzaken nauwelijks tot geen geuroverlast. Daarnaast worden de reststromen in afgesloten ruimtes opgeslagen. De moderne installaties, zoals in Hardenberg, zijn al op die manier ingericht. Hier zijn dan ook geen klachten over geur geweest. Tijdens de excursie naar de groen gasinstallatie in Hardenberg hebben de EOP’s dit zelf kunnen ervaren. De installatie die op GZI Next gepland is, lijkt qua techniek op die in Hardenberg maar is groter.  

Wat zijn de voordelen voor de omgeving? 

Vanuit de omgeving bestaat de vraag of zij ook de voordelen plukken van de komst van een groen gasinstallatie. De productie van groen gas, als onderdeel van de energiehub op GZI Next, kan bijdragen aan de verduurzaming van de energie-intensieve industrie van Emmen. Groen gas uit Emmen kan ingezet worden voor de gebouwde omgeving, industrie en zwaar transport. De regio Emmen heeft hiermee de mogelijkheid om met de productie en het gebruik van groen gas de regio te verduurzamen. 

Financiële participatie, waarbij de omgeving via in het project investeert, is bekend van zon- en windprojecten. Dergelijke financiële participatie is geen verplicht of gebruikelijk onderdeel bij groen gasprojecten. Dat komt omdat financiële participatie ook investeringsrisico’s met zich meebrengt. In het geval van groen gas zijn deze risico’s hoger dan bij wind en zon.  

Sommige dorpen rondom GZI Next zijn bezig met de energietransitie. Zo onderzoeken zij hoe hun wijken van het aardgas af kunnen. De North Star partners delen graag hun kennis en expertise. 

Biedt het project kansen voor circulariteit? 

Het project biedt kansen ook kansen voor circulariteit. Dit houdt in dat de restproducten die ontstaan bij het productieproces weer waarde te geven. Het digestaat kan bijvoorbeeld worden gebruikt als vervanger van kunstmest in de landbouw.  

Een andere mogelijkheid is dat bewoners het digestaat, of hieruit voortkomende producten, aan de poort op kunnen halen voor gebruik in hun eigen tuin. Voor het CO₂ dat ontstaat tijdens het maken van groen gas geldt dat dit wellicht vloeibaar gemaakt kan worden voor gebruik in de glastuinbouw. Daarnaast wil het project actief kennis delen. Daarom zijn de partners van plan om een onderzoek te starten naar circulaire gewassen in Veenkoloniën.  

Is een groen gasinstallatie veilig? 

Veiligheid is een absolute randvoorwaarde en wordt meegenomen in alle aspecten van de ontwikkeling van deze installatie. De GZI Next partners Shell, Gasunie en ENGIE hebben veel ervaring met zowel aardgas en groen gas. Zij gebruiken hun kennis en ervaring voor de veilige productie en transport van groen gas. De eventuele risico’s worden beheerst door veiligheid-, gezondheid- en milieuvoorschriften op het terrein. Dit betekent dat, als er al iets mocht gebeuren, dit ver van woonwijken plaatsvindt. 

Wat betekent het voor CO₂ uitstoot?  

Het uitgangspunt van de projectpartners is dat het project geen negatieve invloed heeft op het milieu. De grootste milieuwinst zit in de CO₂-reductie die ontstaat doordat aardgas wordt vervangen door groen gas. Als de groen gasinstallatie operationeel is, zou jaarlijks zo’n 45000 ton minder CO₂ in de atmosfeer kunnen belanden.  

Wat is de impact op de omgeving en het milieu?  

De impact die de groen gasinstallatie op de omgeving heeft, wordt uitgebreid onderzocht in het vergunningentraject. Voordat de omgevingsvergunning kan worden aangevraagd, wordt een een m.e.r.-beoordelingsnotitie gemaakt. M.e.r. staat voor milieueffectenrapportage. In de m.e.r.-beoordeling worden aspecten als geur, geluid, externe veiligheid en verkeer meegenomen. Daarnaast ook de effecten op bijvoorbeeld de omgeving, zoals woonwijken, natuurgebieden, waterwin- en natura 2000-gebieden. North Star moet ook aan de wet- en regelgeving rondom stikstof voldoen.  De m.e.r.-beoordelingsnotitie en de vergunningsaanvraag zijn openbaar.

Vindt er overleg plaats met de omgeving? 

De GZI Next partners en de partners van het groen gasproject hebben regelmatig overleg met de Erkende Overleg Partners (EOPs). Zij proberen goed te luisteren naar hun vragen en nemen hun suggesties mee in de ontwikkeling van het project. Daarnaast organiseren zij regelmatig excursies en informatiebijeenkomsten. 

Belanghebbenden kunnen tijdens de vergunningenprocedure gebruik maken van hun formele inspraakmogelijkheden. Dit kan door het indienen van een zienswijze en door beroep- en bezwaarprocedures. De partners streven ernaar zorgen zoveel mogelijk weg te nemen, maar zullen u ook informeren wanneer de vergunningenprocedures starten. Het streven is om eind dit jaar (2021) de vergunningsaanvraag in te dienen. De projectpartners zullen de bewoners van het gebied zoveel mogelijk betrekken in dit proces. In oktober en november hebben daarom 4 bewonersbijeenkomsten plaatsgevonden.